فهرست مطالب
راهنمای کامل انواع فیلتر وسایل نقلیه و نقش آنها در عملکرد بهینه موتور
انواع فیلتر وسایل نقلیه مانند فیلتر هوا، روغن، گازوئیل، هیدرولیک، فیلتر کابین و حتی فیلترهای صداگیر، از اجزای حیاتی سیستمهای موتوری محسوب میشوند. این قطعات کوچک اما مهم، وظیفه پالایش هوا و سیالات را بر عهده دارند تا از ورود ذرات و آلودگیها به بخشهای حساس موتور جلوگیری کنند. در این مطلب، با بررسی عملکرد، ویژگیها و کاربرد هر یک از این فیلترها، به شما کمک میکنیم تا انتخاب و نگهداری صحیحتری برای وسایل نقلیه خود داشته باشید و عمر مفید موتور را افزایش دهید.
۱- در انواع وسائط نقلیه مانند موتور سیکلت، خودرو سواری، اتوبوس، کامیون، تریلی، تراکتور و ماشینآلات ساختمانی چند نوع فیلتر استفاده میشود؟
به زبان ساده، تمام موتورها به فیلتر هوا و روغن نیاز دارند. وسائط نقلیهای که از گازوئیل به عنوان سوخت استفاده میکنند، به فیلتر گازوئیل نیاز دارند و کامیونهای سنگین جادهای و ماشینآلات راهسازی مجهز به بالابر هیدرولیک نیز به فیلتر هیدرولیک احتیاج دارند. در سالهای اخیر، به دلیل افزایش آلودگی هوا، بسیاری از خودروسازان بزرگ مانند فولکسواگن، مرسدسبنز، بیامو و ولوو، فیلترهای مخصوص تهویه هوای داخل کابین خودرو را طراحی و تولید کردهاند. همچنین، برای کاهش آلودگی صوتی، برخی از فیلترهای هوای کمپرسورها به سیستم صداگیر مجهز شدهاند.
۲- مشخصات اصلی فیلتر چیست؟
ضربالمثل معروف «هر گردی گردو نیست» هشدار میدهد که نباید تنها بر اساس ظاهر فیلتر قضاوت کرد. هر فیلتر باید توانایی جداسازی ذرات ۵ میکرون یا بزرگتر را داشته باشد، در برابر جریان مواد مقاوم باشد و بازدهی مطلوب خود را در طول عمر مفید حفظ کند. برای آگاهی از ویژگیهای هر فیلتر، حتماً به دفترچه راهنمای سازنده خودرو مراجعه کنید. بهعنوان مثال، دارندگان خودروهای پیکان باید توجه کنند که سوراخ کردن فیلتر باعث کاهش کارایی و آسیب جدی به موتور خواهد شد.
۳- آیا مشخصات دیگری هم باید از فیلتر انتظار داشت؟
بله. از یک فیلتر با کیفیت باید مقاومت در برابر حرارت بالا، ثابتماندن ابعاد، عدم حساسیت به تغییرات جوی (بهخصوص رطوبت)، اطمینان در عملکرد، سهولت استفاده و سادگی در نگهداری را انتظار داشت.
۴- هواکش چیست و چند نوع دارد؟
عامل اصلی تصفیهکننده هوا «فیلتر» است و مجموعه فیلتر به همراه محفظه و متعلقات آن را «هواکش» مینامند. بسته به مشخصات فنی موتور و شرایط اقلیمی، هواکشها در انواع مختلف مرطوب، روغنی، خشک، سیکلون (به عنوان پیشتصفیه) و ترکیبی تولید میشوند.
۵- آیا گرد و غبار و آلودگی هوا تأثیری در انتخاب هواکش دارد ؟
بله. هوا از نظر آلودگی به سه دسته تقسیم میشود:
- محیط کم گرد و غبار → هواکش مرطوب
- محیط پر گرد و غبار → هواکش ترکیبی یا روغنی با سیکلون
- سایر شرایط → هواکش پیکو سیکلون یا هواکش مرطوب
۶- کدام هواکشها برای هر یک از شرایط محیطی مناسبتر هستند؟
به طور کلی میتوان گفت:
- محیطهای کمگرد و غبار: هواکش مرطوب
- محیطهای پرگرد و غبار: هواکش ترکیبی، هواکش روغنی با سیکلون، هواکش پیکو سیکلون و هواکش مرطوب
«برای مطالعهی بیشتر مطالب تخصصی و نکات فنی درباره انواع فیلتر وسایل نقلیه، به صفحه مقالات تخصصی فیلتر مراجعه کنید.»
۷- هواکش مرطوب چیست؟
در این نوع هواکش، عامل تصفیهکننده هوا (المنت تصفیه) و محفظه آن با روغن آغشته شدهاند. روغن میتواند ثابت یا قابل تعویض باشد. در انواع قابل تعویض، فیلتر شسته و مجدداً استفاده میشود. این نوع هواکشها بیشتر در کشورهای در حال توسعه یا در مواقعی که فیلتر نو در دسترس نیست استفاده شده و امروزه تقریباً منسوخ شدهاند.
۸- عامل تصفیهکننده هوا در هواکشهای مرطوب از چه موادی ساخته میشود؟
بسته به شرایط فنی، عامل تصفیه میتواند از الیاف گیاهی، مواد اسفنجی، توری فلزی بافتهشده یا نسوج مواد بافتهنشده باشد.
۹- چه زمانی باید فیلتر هواکش مرطوب را تعویض کرد؟
زمانی که روی سطح بیرونی فیلتر، گرد و غبار بهطور قابل مشاهده جمع شده باشد.
۱۰- فیلتر هواکش مرطوب چگونه تمیز میشود؟
در انواع قابل شستوشو، باید قسمت داخلی یا کل فیلتر را با گازوئیل شست. توجه داشته باشید که فیلترهای ساختهشده از الیاف گیاهی نباید با محلول قلیایی گرم، بخار یا بنزین شسته شوند.
۱۱- فیلتر هواکش مرطوب پس از شستوشو چگونه برای استفاده مجدد آماده میشود؟
ابتدا فیلتر را با تکان دادن یا توسط هوای فشرده خشک کنید. فشار هوا نباید بیش از ۵ اتمسفر باشد. سپس سطوح خارجی فیلتر را یکنواخت به روغن آغشته کنید یا فیلتر را در روغن غوطهور ساخته و قطرات اضافی را بگیرید.
۱۲- چگونه تشخیص دهیم که فیلتر کثیف باعث افت قدرت موتور شده است؟
اگر با برداشتن موقت فیلتر، توان یا دور موتور افزایش یابد، نشاندهنده کثیف بودن فیلتر است و باید آن را شستوشو یا تعویض کرد. این روش برای فیلترهای کاغذی نیز عملی است.
۱۳ - فیلتر هواکش خشک کاغذی چگونه کار میکند؟
المنت تصفیهکننده از کاغذ مخصوصی ساخته میشود که دارای الیاف ویژه بوده و به شکل پلیسه با فرمهای هندسی مختلف در هواکشها استفاده میگردد. هوای مکیدهشده از اطراف فیلتر داخلی (که معمولاً با محافظ مشبک فلزی پوشانده شده) عبور کرده و ذرات گرد و غبار روی سطح خارجی فیلتر و بین پلیسهها جمع میشوند. در نهایت هوای تصفیهشده از طریق لوله مرکزی هواکش به کاربراتور و در موتورهای دیزلی، مستقیماً به موتور هدایت میشود.
۱۴ - چه زمانی باید فیلتر هوا را تعویض کرد؟
براساس توصیه سازنده موتور، پس از طی مسافت معینی باید فیلتر تعویض شود. در غیر این صورت، اگر کاهش توان موتور یا افزایش مصرف سوخت (گازوئیل یا بنزین) مشاهده شد، باید فیلتر را عوض کرد. در وسایل نقلیه سنگین جادهای معمولاً علائمی مانند نوار رنگی، عقربه هشدار یا نشانگرهای مشابه برای اطلاع راننده از کثیف شدن فیلتر هوا تعبیه شده است.
۱۵ - آیا میتوان فیلتر هوا را تمیز کرد؟ در صورت امکان چگونه؟
در خودروهای سواری، مطمئنترین، سادهترین و بیخطرترین روش، تعویض فیلتر هواست. اما اگر در شرایطی امکان دسترسی به فیلتر نو وجود نداشت، میتوان فیلتر را به سه روش تمیز کرد:
- ضربهزدن به سر فیلتر با دست
- دمیدن هوای فشرده با فشار حداکثر اتمسفر از داخل به خارج فیلتر
- شستشو با آب نیمگرم و محلول شوینده بدون کف (۲۰ گرم شوینده در ۱۰ لیتر آب)
پس از شستوشو باید فیلتر را خشک کرد و با تاباندن نور لامپ، سالم بودن کاغذ را بررسی نمود. در صورت مشاهده هرگونه سوراخ یا پارگی، استفاده از فیلتر ممنوع است.
۱۶ -هنگام تمیز کردن فیلتر چرا باید از هرگونه صدمه، حتی در بخش آببندی، جلوگیری کرد؟
در اکثر موتورها (بهجز برخی مدلها مانند اتوبوس مرسدس بنز ۳۰۲ و رنو)، هوا از خارج فیلتر به سمت داخل مکیده میشود. بنابراین، آسیب به کاغذ یا دو سر فیلتر یا فرسودگی واشر لاستیکی آببندی، باعث ورود هوای آلوده به موتور و کاهش عمر مفید آن خواهد شد. همچنین فیلتر نو باید در کارتن نگهداری شود و نباید در معرض گرد و غبار یا کنار ابزار و قطعات سنگین قرار گیرد.
۱۷ - چرا باید از واشرهای آببندی فیلتر مراقبت کرد؟
فرسایش واشرهای لاستیکی فیلتر تنها بهدلیل اصطکاک با جاده نیست؛ تغییرات مکرر دما (گرم و سرد شدن) نیز باعث پوکی و شکنندگی آنها میشود. در این حالت احتمال عبور هوای آلوده به داخل موتور وجود دارد و حتی ممکن است قطعات ریز لاستیک به داخل موتور کشیده شده و خسارات جدی ایجاد کنند.
۱۸ - چه نکات دیگری را باید در مراقبت از فیلترها رعایت کرد؟
تمام بخشهایی که هوا را به داخل موتور هدایت میکنند، باید بهطور کامل آببندی شوند. بستهای لوله خرطومی و شیلنگها باید محکم باشند و قطعات لاستیکی آسیبدیده حتماً تعویض شوند.
۱۹ - چرا هواکشهای تریلی دارای لولهکشی هستند که هوا را از بالای سقف کابین راننده میمکد؟
گرد و غبار محیط اطراف یک خودروی سنگین در حال کار را میتوان به سه سطح تقسیم کرد:
- کف جاده و گوشههای وسیله نقلیه: گرد و غبار زیاد (نزدیک تایرها)
- محدوده بین کف جاده تا سقف کابین راننده: گرد و غبار متوسط
- بالاتر از ارتفاع ۲ متری از سطح زمین: گرد و غبار کم
لولهی بلند هواکش تریلیها برای همین دلیل طراحی شده تا هوای ورودی موتور از ناحیهای با آلودگی کمتر تأمین شود.
۲۰ - به کمک فیلترها تا چه میزان میتوان هوا را تصفیه کرد؟
دانش و فناوری صنعت فیلتر در جهان و ایران امروز به حدی پیشرفته است که با استفاده از فیلترهای مختلف، امکان تصفیهی هوا تقریباً تا صد درصد وجود دارد.
۲۱ -محل قرار گرفتن فیلتر روغن در موتور کجاست؟
فیلتر روغن بسته به طراحی و وظایف سازنده، میتواند در مدار جریان اصلی یا مدار جریان فرعی روغن قرار گیرد.
۲۲ - اگر فیلتر در مدار جریان اصلی مسدود شود، چه اتفاقی میافتد؟
برای جلوگیری از کاهش یا قطع جریان روغن در صورت مسدود شدن منافذ فیلتر، یک سوپاپ اطمینان در خود فیلتر یا پایه آن تعبیه شده است. با ایجاد اختلاف فشار بین ورودی و خروجی فیلتر، سوپاپ باز میشود و روغن بهصورت جریان فرعی عبور میکند؛ در نتیجه عمل تصفیه به تدریج کاهش مییابد.
۲۳ - منظور از مواد افزودنی روغن چیست؟
مواد افزودنی، ترکیباتی هستند که برای ایجاد یا تقویت ویژگیهای خاص در روغنهای معدنی به آن اضافه میشوند. این مواد میتوانند وظایف متنوعی داشته باشند؛ مثلاً با اضافه کردن یک افزودنی خاص، ذرات آلاینده به جای تهنشین شدن، بهصورت ذرات ریز در روغن شناور باقی میمانند.
«همیار تجارت فرتاک | نمایندگی رسمی فیلتر دونالدسون، ساکورا و کاترپیلار در ایران»
همیار تجارت فرتاک بهعنوان نمایندگی رسمی فیلترهای دونالدسون، ساکورا و کاترپیلار، مرجع تخصصی تأمین و عرضه انواع فیلتر وسایل نقلیه و ماشینآلات سنگین در ایران است. این مجموعه با ارائهی طیف گستردهای از فیلتر هوا، روغن، سوخت و هیدرولیک، ضمن تضمین اصالت کالا و کیفیت جهانی، راهکارهای تخصصی برای افزایش طول عمر موتور و بهبود عملکرد تجهیزات ارائه میدهد. تجربهی چندینساله، پشتیبانی فنی و تأمین سریع قطعات، همیار تجارت فرتاک را به انتخاب اول فعالان حوزه حملونقل جادهای، معدنی و راهسازی تبدیل کرده است.
